PR là gì? PR (viết tắt của Public Relations – quan hệ công chúng) là hoạt động chủ động xây dựng và duy trì hình ảnh, uy tín cùng mối quan hệ tốt đẹp giữa một tổ chức với công chúng, báo chí và cộng đồng. Khác với quảng cáo trả tiền, PR tạo dựng niềm tin nhờ earned media – sự ghi nhận tự nhiên từ bên thứ ba.
Tóm tắt nhanh:
PR (Public Relations – quan hệ công chúng) là việc chủ động xây dựng uy tín và quan hệ giữa thương hiệu với công chúng, báo chí, cộng đồng.
PR khác Marketing (phạm vi rộng hơn) và Quảng cáo (trả tiền, kiểm soát hoàn toàn thông điệp): điểm mạnh của PR là độ tin cậy cao nhờ earned media.
Năm loại hình PR phổ biến: quan hệ báo chí/media, quan hệ cộng đồng, PR nội bộ, xử lý khủng hoảng và Digital PR.
Trong kỷ nguyên AI Search, mức độ được nhắc tới (earned media) trở thành tín hiệu giúp thương hiệu xuất hiện trên Google AI Overview và ChatGPT.
Đo lường PR bằng bộ KPI kết hợp: số lượt đề cập, share of voice, sentiment, referral traffic, backlink chất lượng và tần suất được AI trích dẫn.
PR là một hoạt động trong chiến dịch Marketing được các doanh nghiệp chú trọng sử dụng trong việc xây dựng hình ảnh thương hiệu của mình. Vậy PR là gì? Liệu có phải chỉ các doanh nghiệp lớn mới cần đến PR? Trong bài viết này, TopOnSeek sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm, vai trò và các bước triển khai chiến lược PR đối với mỗi tổ chức, doanh nghiệp.
PR là gì?
PR là viết tắt của từ Public Relations có nghĩa là quan hệ công chúng. Đây là việc tổ chức hay doanh nghiệp chủ động lên kế hoạch cho các hoạt động truyền thông giúp thu hút sự quan tâm và nhận thức nhằm xây dựng hình ảnh doanh nghiệp. Đồng thời phát triển mối quan hệ tốt đẹp giữa các tổ chức, doanh nghiệp với cộng đồng, giúp tạo ra cái nhìn thiện cảm về lâu dài đối với thương hiệu. Ngoài ra, PR còn là công tác phân tích các xu hướng, dự đoán các diễn biến tiếp theo để thực hiện các kế hoạch hành động nhằm phục vụ lợi ích của tổ chức lẫn công chúng.
PR đóng vai trò vô cùng quan trọng trong các hoạt động truyền thông. Dưới đây là vai trò của PR mang đến cho doanh nghiệp:
Xây dựng hình ảnh thương hiệu của doanh nghiệp: Nếu PR được thực hiện đúng cách, thành công thì hình ảnh thương hiệu sẽ được tạo dựng tích cực trong tâm trí công chúng. Điều này giúp doanh nghiệp định hình, thúc đẩy phát triển các khía cạnh một cách toàn diện.
Gia tăng giá trị thương hiệu của doanh nghiệp: PR có thể nhấn mạnh điểm nổi bật của dòng sản phẩm, dịch vụ nhằm tạo ra sự khác biệt giữa doanh nghiệp với đối thủ cạnh tranh.
Tiếp cận và thu hút thị trường mục tiêu của doanh nghiệp: Việc sử dụng linh hoạt các phương tiện truyền thông sẽ giúp nâng cao hiệu quả tiếp cận của thông điệp.
Tạo khách hàng tiềm năng ngắn hạn và dài hạn: Khi doanh nghiệp xuất hiện trên các phương tiện truyền thông sẽ tiếp cận được số lượng lớn khách hàng tiềm năng. Về lâu dài, lượt truy cập và chuyển đổi từ phương tiện truyền thông vẫn sẽ tiếp tục xuất hiện khá thường xuyên cho dù công việc PR trì trệ.
PR là viết tắt của từ Public Relations có vai trò quan trọng trong Marketing (Nguồn: Sưu tầm)
PR bao gồm các loại hình thức nào?
Dựa vào phạm vi hoạt động, giao tiếp, PR được phân chia thành 7 loại hình chính sau:
Kế hoạch truyền thông: Tuyên truyền các thông tin để giúp doanh nghiệp đạt được các mục tiêu mong muốn thay vì truyền thông tin cho lợi ích riêng biệt.
Quan hệ cộng đồng: Xây dựng thương hiệu cho một tổ chức trong cộng đồng.
Quan hệ truyền thông: Xây dựng các mối quan hệ giữa tổ chức và công chúng.
Quan hệ nội bộ: Đây là loại hình quan trọng nhất trong các chiến lược PR, giúp nhân viên trong doanh nghiệp cảm thấy hài lòng và được tôn trọng hơn.
Truyền thông công cụ: Hay còn gọi là vận động hành lang, xây dựng các mối quan hệ với hiệp hội thương mại, chính phủ,… nhằm mục đích thay đổi một số điều khoản trong chính sách doanh nghiệp.
Truyền thông khủng hoảng: Hình thức truyền thông cho các những phản hồi tiêu cực như thu hồi sản phẩm do kém chất lượng hay các bê bối liên quan đến nhân viên trong công ty,…
Truyền thông trực tuyến: Hình thức truyền thông được sử dụng rộng rãi, có thể sử dụng để bảo vệ hay quảng bá danh tiếng của tổ chức đạt hiệu suất nhanh chóng.
PR bao gồm các loại hình thức gì? (Nguồn: Sưu tầm)
7 bước để có thể triển khai chiến lược PR thành công
Lập kế hoạch PR chi tiết sẽ giúp doanh nghiệp đi đúng hướng và đạt được mục tiêu cuối cùng của mình. Nếu bạn chưa có kinh nghiệm xây dựng chiến dịch PR là gì thì hãy áp dụng 7 bước đơn giản nhưng hiệu quả của TopOnSeek chia sẻ dưới đây:
Xác định mục tiêu quan hệ
Mục tiêu của chiến lược PR cần được xác định rõ ràng, chắc chắn, phù hợp với mục tiêu và nhiệm vụ của doanh nghiệp. Các mục tiêu bao gồm cải thiện hình ảnh thương hiệu hoặc tăng số người tham dự tại các sự kiện do doanh nghiệp tổ chức.
Xác định đối tượng mục tiêu
Xác định nhóm đối tượng bạn cần giao tiếp và gây ảnh hưởng với họ. Ai cần tham gia vào doanh nghiệp của bạn? Bạn cần hỗ trợ ai? Ai sẽ bị ảnh hưởng bởi các vấn đề liên quan đến doanh nghiệp của bạn? Ai sẽ người đạt được hoặc mất đi từ mối quan hệ này?
Trong việc lập kế hoạch, bạn hãy xem xét cách thức tiếp cận thách thức về việc hướng tới mục tiêu. Các chiến lược ở đây bao gồm các phương thức thông điệp truyền đạt, giao tiếp và các hoạt động khác liên quan đến việc đạt được mục tiêu của bạn.
Tạo chiến thuật cho chiến lược mục tiêu
Bạn hãy xem xét cách sử dụng các nguồn lực để thực hiện các chiến lược và làm việc hướng tới các mục tiêu. Các chiến thuật PR là “vũ khí” lợi hại giúp bạn nhanh chóng hoàn thành mục tiêu.
Thiết lập tài chính cho chiến dịch Marketing
Bạn cần có một ngân sách cụ thể để có thể triển khai công việc bao gồm chi phí thuê không gian, chi phí thuê nhân viên, phương tiện đi lại, hình ảnh, tài liệu,… Ngân sách cần phải phân bổ sao cho hợp lý trong ngân sách Marketing của doanh nghiệp cũng như phù hợp với mục tiêu và hiệu quả đã đặt ra.
Kế hoạch triển khai
Kế hoạch triển khai là một phần không thể thiếu trong kế hoạch Marketing của bạn bao gồm các hoạt động cụ thể theo yêu cầu để thực hiện các chiến lược. Những hoạt động trong kế hoạch bao gồm các phương thức giao tiếp mà bạn sẽ sử dụng.
Đánh giá hoạt động PR
Hãy tự đánh giá xem mục tiêu của bạn có đạt được mục tiêu của mình thông qua việc đo lường và quan sát hay không. Hãy cân nhắc các phản hồi và ý kiến của công chúng vì những điều này sẽ cung cấp cho bạn một quan điểm khác về hiệu quả của các chiến lược.
Cách triển khai chiến lược PR thành công (Nguồn: Sưu tầm)
Nhân viên ngành PR làm những công việc gì?
Một nhân viên PR trong doanh nghiệp sẽ thực hiện những công việc sau:
Lên kế hoạch tổ chức sự kiện, hội chợ, hội thảo trong và ngoài doanh nghiệp.
Lập kế hoạch, triển khai quảng bá hình ảnh của công ty.
Xây dựng các mối quan hệ với người trong giới truyền thông.
Khảo sát và nghiên cứu thị trường, phân tích thông tin, đưa ra các cơ hội, chiến lược phát triển cho sản phẩm của doanh nghiệp.
Thu thập các thông tin phản hồi từ khách hàng của công ty.
Phụ trách viết bài PR, phát triển nội dung website, thông cáo báo chí.
Nghiên cứu thị trường và dự trù kinh phí các hoạt động truyền thông, quảng cáo hàng tháng hoặc chiến dịch dài hạn.
Như vậy, bạn đã cùng TopOnSeek tìm hiểu về PR là gì, vai trò quan trọng của PR cũng như các bước triển khai chiến lược PR thành công. Qua những phân tích cụ thể trên, có thể thấy rằng PR là một phần của chiến lược Marketing mà các doanh nghiệp cần chú trọng. Những hiệu quả mà PR mang lại chính là những lợi ích về lâu dài, góp phần xây dựng hình ảnh và giá trị thương hiệu của doanh nghiệp. Đồng thời giúp duy trì mối quan hệ tốt đẹp với các bên liên quan cũng như công chúng.
PR khác gì Marketing và Quảng cáo?
Nhiều người dùng lẫn lộn ba khái niệm PR, Marketing và quảng cáo vì chúng cùng phục vụ mục tiêu phát triển thương hiệu. Tuy nhiên, đây là ba lớp hoạt động khác nhau về bản chất. Marketing là bức tranh lớn bao trùm toàn bộ hành trình từ nghiên cứu thị trường, sản phẩm, giá, phân phối đến truyền thông. Quảng cáo là hoạt động trả tiền để mua vị trí hiển thị và kiểm soát thông điệp. Còn PR tập trung xây dựng uy tín và quan hệ dài hạn, chủ yếu dựa vào earned media – tức được bên thứ ba như báo chí, chuyên gia, cộng đồng chủ động nhắc tới.
Bảng dưới đây so sánh nhanh ba khái niệm theo năm tiêu chí cốt lõi:
Tiêu chí
PR (Quan hệ công chúng)
Marketing
Quảng cáo
Mục tiêu
Xây dựng uy tín, hình ảnh và quan hệ dài hạn với công chúng
Thấu hiểu và đáp ứng nhu cầu thị trường, thúc đẩy toàn bộ hành trình mua
Tạo nhận biết và chuyển đổi trực tiếp trong ngắn hạn
Kênh
Báo chí, thông cáo, sự kiện, KOL, cộng đồng (earned và owned media)
Tổng hợp: SEO, content, email, social, sản phẩm, kênh phân phối…
Kênh trả tiền: Google Ads, Facebook Ads, TV, billboard, banner
Chi phí
Chủ yếu là chi phí nhân sự và vận hành quan hệ, không mua vị trí hiển thị
Ngân sách tổng thể phân bổ cho nhiều hạng mục
Trả tiền theo lượt hiển thị hoặc click; ngừng chi là ngừng xuất hiện
Độ tin cậy
Cao – vì được bên thứ ba xác nhận, không phải tự nói về mình
Trung bình đến cao, tùy kênh và nội dung
Thấp hơn – công chúng biết rõ đây là nội dung được trả tiền
Kiểm soát thông điệp
Thấp – phụ thuộc cách báo chí và công chúng diễn giải
Trung bình
Cao – doanh nghiệp tự quyết hoàn toàn nội dung và thời điểm
Nói ngắn gọn: quảng cáo giúp bạn tự khen mình, còn PR giúp người khác khen bạn. Chính sự xác nhận từ bên thứ ba khiến PR có độ tin cậy vượt trội, dù bạn khó kiểm soát thông điệp như khi chạy quảng cáo.
Các loại hình PR phổ biến
Tùy theo đối tượng và mục đích, hoạt động PR được chia thành nhiều nhánh. Dưới đây là năm loại hình PR phổ biến nhất mà doanh nghiệp Việt Nam thường triển khai:
Quan hệ báo chí và truyền thông (Media Relations): Xây dựng quan hệ với nhà báo, biên tập viên và cơ quan báo chí để đưa thông tin thương hiệu lên mặt báo qua thông cáo, bài phỏng vấn, họp báo. Ví dụ một chuỗi F&B mời báo chí và food blogger dự khai trương để có bài viết review khách quan.
Quan hệ cộng đồng (Community Relations): Gắn kết thương hiệu với địa phương và xã hội qua các chương trình thiện nguyện, tài trợ học bổng, hoạt động vì môi trường. Đây là cách nhiều ngân hàng và tập đoàn Việt xây dựng thiện cảm dài hạn.
PR nội bộ (Internal PR): Truyền thông hướng vào chính nhân viên để họ hiểu, tự hào và trở thành đại sứ thương hiệu. Bản tin nội bộ, sự kiện gắn kết, truyền thông văn hóa doanh nghiệp đều thuộc nhóm này.
Xử lý khủng hoảng (Crisis Communications): Phản ứng nhanh và minh bạch khi thương hiệu gặp sự cố như thu hồi sản phẩm lỗi hay tin tiêu cực lan truyền trên mạng xã hội. Một quy trình phát ngôn rõ ràng có thể cứu vãn uy tín tích lũy nhiều năm.
Digital PR: Nhánh hiện đại kết hợp PR với môi trường số – đặt bài trên báo điện tử, hợp tác influencer, lan tỏa nội dung trên mạng xã hội. Digital PR còn mang lại giá trị SEO khi tạo ra các backlink chất lượng và mở rộng dấu chân số của thương hiệu.
Trong thực tế, một chiến dịch bài bản thường phối hợp nhiều loại hình cùng lúc thay vì chỉ chọn một. Nền tảng để triển khai hiệu quả là một kế hoạch truyền thông rõ ràng về mục tiêu, thông điệp và đối tượng.
PR trong kỷ nguyên Digital & AI Search
Cách công chúng tiếp nhận thông tin đang thay đổi tận gốc. Thay vì tự tìm kiếm và đọc từng bài báo, ngày càng nhiều người hỏi trực tiếp ChatGPT, Google AI Overview, Gemini hay Perplexity và nhận về một câu trả lời tổng hợp. Điều này định nghĩa lại vai trò của PR: mục tiêu không chỉ là được lên báo, mà là được các mô hình AI ghi nhận và trích dẫn khi người dùng hỏi về lĩnh vực của bạn.
Đây chính là điểm giao giữa PR truyền thống và GEO (Generative Engine Optimization). Earned media – những lần thương hiệu được báo chí, chuyên gia và cộng đồng nhắc tới một cách tự nhiên – nay trở thành tín hiệu tin cậy để AI xác định thương hiệu nào đáng được đưa vào câu trả lời. Càng nhiều nguồn uy tín nhắc tới nhất quán về bạn, xác suất thương hiệu xuất hiện trong kết quả AI càng cao. PR vì thế không còn là hoạt động tách rời mà là một trụ cột nuôi dưỡng độ hiển thị trên AI.
PR từng bị xem là hoạt động khó đo lường vì giá trị mang lại thiên về dài hạn và định tính. Tuy nhiên với công cụ số hiện nay, bạn hoàn toàn có thể theo dõi hiệu quả PR qua một bộ KPI kết hợp cả định lượng lẫn định tính:
Số lượt đề cập thương hiệu (Brand Mentions): Tần suất thương hiệu được nhắc tới trên báo chí, mạng xã hội và diễn đàn trong một giai đoạn.
Share of Voice: Tỷ trọng thương hiệu của bạn được nói tới so với đối thủ trong cùng ngành, phản ánh sức hiện diện tương đối trên thị trường truyền thông.
Sentiment (sắc thái): Tỷ lệ đề cập tích cực, trung lập và tiêu cực – chỉ số quan trọng nhất để đánh giá chất lượng chứ không chỉ số lượng.
Referral traffic: Lượng truy cập website đến từ các bài báo, bài PR và nguồn earned media, đo bằng Google Analytics.
Backlink chất lượng và độ uy tín tên miền: Số lượng và chất lượng liên kết trỏ về từ các trang uy tín – vừa là tài sản SEO vừa là bằng chứng cho sức lan tỏa của PR.
Tần suất được AI trích dẫn: KPI mới của kỷ nguyên AI Search – thương hiệu có được ChatGPT, AI Overview hay Perplexity nhắc tới khi người dùng hỏi về lĩnh vực của bạn hay không.
Lời khuyên là không nên nhìn một chỉ số đơn lẻ mà cần đọc chúng cùng nhau: số lượt đề cập tăng nhưng sentiment tiêu cực là dấu hiệu cần điều chỉnh thông điệp ngay. Việc gắn KPI PR với mục tiêu kinh doanh và tín hiệu AI Visibility sẽ giúp bạn chứng minh giá trị thực của hoạt động này với ban lãnh đạo.
Câu hỏi thường gặp
PR là viết tắt của từ gì?
PR là viết tắt của Public Relations, tiếng Việt là quan hệ công chúng. Đây là hoạt động chủ động xây dựng, duy trì hình ảnh và mối quan hệ tốt đẹp giữa một tổ chức, doanh nghiệp với công chúng, báo chí và cộng đồng.
PR và Marketing khác nhau như thế nào?
Marketing là phạm vi lớn bao trùm toàn bộ hoạt động từ nghiên cứu thị trường, sản phẩm, giá đến truyền thông và bán hàng. PR là một mảnh ghép trong đó, chuyên tập trung xây dựng uy tín và quan hệ với công chúng thông qua earned media thay vì bán hàng trực tiếp.
PR và quảng cáo có phải là một không?
Không. Quảng cáo là hoạt động trả tiền để mua vị trí hiển thị và doanh nghiệp kiểm soát hoàn toàn thông điệp. PR dựa vào sự ghi nhận tự nhiên từ bên thứ ba như báo chí, chuyên gia nên có độ tin cậy cao hơn nhưng khó kiểm soát thông điệp hơn.
Có những loại hình PR nào phổ biến?
Năm loại hình PR phổ biến gồm: quan hệ báo chí và truyền thông (media relations), quan hệ cộng đồng, PR nội bộ, xử lý khủng hoảng truyền thông và Digital PR. Doanh nghiệp thường phối hợp nhiều loại hình trong một chiến dịch thay vì chỉ chọn một.
Doanh nghiệp nhỏ có cần làm PR không?
Có. PR không dành riêng cho tập đoàn lớn. Doanh nghiệp nhỏ hoàn toàn có thể tận dụng Digital PR, quan hệ cộng đồng địa phương và hợp tác với KOL vừa tầm để xây dựng uy tín, tạo backlink chất lượng và tăng độ hiển thị mà không cần ngân sách quảng cáo lớn.
PR có giúp thương hiệu xuất hiện trên ChatGPT và Google AI Overview không?
Có. Khi thương hiệu được nhiều nguồn uy tín nhắc tới một cách nhất quán (earned media), đó trở thành tín hiệu tin cậy giúp các mô hình AI như ChatGPT, Google AI Overview hay Perplexity ghi nhận và trích dẫn thương hiệu khi người dùng hỏi về lĩnh vực liên quan. PR vì thế gắn chặt với chiến lược GEO.
Làm sao để đo lường hiệu quả của hoạt động PR?
Bạn có thể đo bằng bộ KPI kết hợp: số lượt đề cập thương hiệu, share of voice so với đối thủ, sentiment (sắc thái tích cực/tiêu cực), referral traffic về website, số lượng backlink chất lượng và tần suất được AI trích dẫn. Nên đọc các chỉ số cùng nhau thay vì nhìn một con số đơn lẻ.
Digital PR là gì?
Digital PR là nhánh hiện đại của PR triển khai trong môi trường số: đặt bài trên báo điện tử, hợp tác influencer, lan tỏa nội dung trên mạng xã hội. Bên cạnh xây dựng hình ảnh, Digital PR còn mang lại giá trị SEO nhờ tạo ra các backlink chất lượng và mở rộng dấu chân số của thương hiệu.