Công việc đang tuyển dụng Xem thêm

[HCM] Business Development Intern

Mức lương: Cạnh tranh

Hạn nộp hồ sơ: 31/05/2024

[HCM – ĐN] Business Development Manager

Mức lương: Hấp dẫn

Hạn nộp hồ sơ: 31/05/2024

[HCM] Account Manager

Mức lương: Hấp dẫn

Hạn nộp hồ sơ: 31/05/2024

Tư duy phản biện là gì? Tầm quan trọng và 8 cách rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện

Tác giả : Ngọc Hà   Kiểm tra bởi HieuND
5/5 - (3 bình chọn)
Ngày đăng: 26/03/2024

Tư duy phản biện được xem là một kỹ năng cực kỳ quan trọng trong thế giới hiện đại. Nắm vững kỹ năng này giúp bạn ra những quyết định sáng suốt, giải quyết vấn đề một cách hiệu quả và trở nên thành công trong mọi lĩnh vực. Bài viết này sẽ chia sẻ về tư duy phản biện, tầm quan trọng và gợi ý 8 phương pháp hiệu quả để rèn luyện kỹ năng này. Hãy cùng TopOnSeek khám phá nhé!

Tư duy phản biện (Critical thinking) là gì?

Tư duy phản biện (Critical thinking) là khả năng phân tích và đánh giá thông tinh, tình huống theo nhiều góc nhìn khác nhau, không chỉ dựa trên quan điểm cá nhân, mà còn dựa trên những bằng chứng, lập luận có logic. Nhờ đó, chúng ta có thể hình thành kết luận một cách toàn diện.

Kỹ năng tư duy phản biện là gì? 

Tư duy phản biện giúp cải thiện tính toàn diện khi đưa ra một kết luận.

3 ví dụ khi áp dụng tư duy phản biện vào học tập, công việc và cuộc sống là:

  • Trong học tập, khi phải nghiên cứu một đề tài, bạn có thể đánh giá tính đúng đắn của các nguồn thông tin, tham khảo các quan điểm khác nhau để xây dựng các luận điểm mạnh mẽ và logic.
  • Trong môi trường làm việc, khi đối mặt với một thách thức, các thành viên có thể sử dụng tư duy phản biện để đề xuất, xem xét và lựa chọn phương án tối ưu để giải quyết vấn đề đang gặp phải.
  • Trong cuộc sống, khi đứng trước quyết định mua một món đồ đắt tiền, hãy đánh giá tính phù hợp của món đồ với ngân sách và các lựa chọn thay thế khác để đưa ra quyết định chi tiêu thông minh.

>> Xem thêm: 

2 loại tư duy phản biện

Tư duy phản biện gồm hai loại như sau:

  • Tư duy phản biện tự điều chỉnh: Là quá trình một cá nhân tự tranh luận những quan điểm của chính mình. Loại tư duy này đòi hỏi khả năng tự đánh giá và phản bác ý kiến chủ quan của bản thân nhằm đưa ra ý kiến phản biện hoàn chỉnh nhất.
  • Tư duy phản biện ngoại cảnh: Là khả năng phản biện bằng cách đưa ra những ý kiến khách quan được cho là đúng bởi một cá nhân để phản biện với những quan điểm khác. Loại tư duy này được hình thành giúp giải quyết vấn đề tính đa dạng quan điểm và ý kiến trong cộng đồng. Quy trình tư duy phản biện gồm nhận thức, đánh giá và phản biện vấn đề.

6 Cấp độ trong tư duy phản biện

6 cấp độ trong tư duy phản biện 

6 cấp độ trong tư duy phản biện 

Hệ thống 6 cấp độ trong tư duy phản biện là một khung đánh giá phản ánh sự tiến triển tư duy, từ sự thiếu sót đến sự thành thạo trong cách tiếp cận và xử lý thông tin. Cụ thể như sau:

  • The Unreflective Thinker là những người không thể hiện được suy nghĩ riêng của bản thân và thường hành động dựa vào ý kiến của người khác.
  • The Challenged Thinker là những người nhận bắt đầu nhận thức được những thiếu sót trong tư duy của mình. Họ có ý thức khắc phục bằng cách đưa ra những quan điểm, ý kiến riêng tuy nhiên thái độ vẫn còn hời hợt.
  • The Beginning Thinker là những người có sự kiểm soát trong suy nghĩ và có mong muốn cải thiện những khắc phục những hạn chế trong tư duy. Họ sử dụng những lời chỉ trích và phản hồi từ người khác để điều chỉnh suy nghĩ của bản thân.
  • The Practical Thinker là những người nhận ra thiếu sót của bản thân và tự đề ra kế hoạch bài bản, các phương pháp để cải thiện những điểm yếu.
  • The Advanced Thinker là những người có thể có thói quen nhìn nhận các định kiến trong suy nghĩ, quan điểm của bản thân và từ người khác. Họ có thói quen tự phê bình và có các kế hoạch để cải thiện bản thân.
  • The Master Thinker là những bật thầy có khả năng kiểm soát hoàn toàn cách họ suy nghĩ và đưa ra các quyết định. Những người này không ngừng học hỏi để nâng cao kỹ năng tư duy.

Tầm quan trọng của tư duy phản biện

Tư duy phản biện đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ ra quyết định, xử lý các vấn đề hiệu quả, đánh giá tính đúng sai của thông tin, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế tri thức, giúp phát triển bản thân. Cụ thể như sau:

  • Tư duy phản biện là yếu tố cần thiết trong đa số ngành nghề và lĩnh vực: Góp phần hỗ trợ công việc một cách hiệu quả.
  • Tư duy phản biện thúc đẩy sự sáng tạo: Sở hữu một tư duy logic sẽ giúp bạn phân tích và khám phá một vấn đề từ nhiều khía cạnh khác nhau, mở ra nhiều khả năng tìm kiếm các giải pháp mới và phù hợp với cách tiếp cận khác nhau với nhiều góc nhìn mới, sẽ giúp kích thích sự sáng tạo, khả năng thích ứng và mong muốn tìm tòi của một cá nhân. 
  • Tư duy phản biện thúc đẩy nền kinh tế tri thức: Trong nền kinh tế hiện đại, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, những cá nhân sở hữu kỹ năng này sẽ có thể phân tích thông tin đa chiều, tích lũy kiến thức và vận dụng trí óc để giải quyết vấn đề. Đây là chìa khóa thúc đẩy nền kinh tế tri thức phát triển với những cải tiến mới và phù hợp hơn.
  • Tư duy phản biện giúp nâng cao kỹ năng thuyết trình và ngôn ngữ: Những người có kỹ năng tư duy phản biện cao thường có kỹ năng thuyết trình và ngôn ngữ tốt tương đương trong đó cách diễn đạt ý tưởng, sắp xếp từ ngữ, diễn đạt bằng lời nói tốt hơn những người khác. 
  • Tư duy phản biện hỗ trợ phản chiếu bản thân (self-reflection): Tư duy phản biện giúp ta hiểu rõ bản thân hơn bằng cách đánh giá, phân tích suy nghĩ, hành động và quyết định một cách khách quan. Nhờ đó, ta có thể tự đánh giá và nhận thức bản thân tốt hơn.
Tư duy phản biện giữ vai trò quan trọng trong xã hội ngày nay

Tư duy phản biện giữ vai trò quan trọng trong xã hội ngày nay (Nguồn: Internet)

>> Xem thêm: 

  • Hồ sơ xin việc gồm những gì? Cập nhật đầy đủ, chuẩn nhất 2023
  • Cách viết CV xin việc đúng chuẩn, ấn tượng cho mọi ngành nghề
  • Creative Content là gì? Công việc của người sáng tạo nội dung

Những biểu hiện ở người có tư duy phản biện

Dưới đây là những những đặc trưng của người có tư duy phản biện:

  • Giao tiếp hiệu quả: Người có tư duy phản biện thường có khả năng giao tiếp tốt. Họ không ngần ngại giải quyết nhanh chóng khi có xung đột.
  • Tò mò và ham học hỏi: Người có tư duy phản biện luôn sẵn sàng học hỏi và phát triển một cách chủ động.
  • Cởi mở và linh hoạt: Người có tư duy phản biện không ngần ngại chấp nhận những quan điểm mới khi có bằng chứng thuyết phục.
  • Phân tích kỹ lưỡng: Người có tư duy phản biện thường xem xét các thông tin từ nhiều nguồn và đánh giá đa chiều các ý kiến, quan điểm rồi mới đưa ra kết luận toàn diện.
  • Sáng tạo và đổi mới: Người có tư duy phản biện luôn sẵn sàng đề xuất, trải nghiệm các ý tưởng mới mẻ hướng đến sự cải thiện.
  • Tự tin và khách quan: Người có tư duy phản biện hiểu rõ giá trị bản thân. Họ tôn trọng ý kiến người khác, nhưng vẫn giữ vững lập trường và bản sắc riêng, đồng thời luôn sẵn sàng tiếp thu những lời góp ý mang tính xây dựng.
Phân tích kỹ lưỡng là một trong những biểu hiện ở người có tư duy phản biện

Phân tích kỹ lưỡng là một trong những biểu hiện ở người có tư duy phản biện (Nguồn: Internet)

Tổng hợp 8 cách rèn luyện tư duy phản biện

Dưới đây là 8 cách rèn luyện tư duy phản biện đơn giản và hiệu quả:

Thường xuyên trau dồi kiến thức

  • Học hỏi các kiến thức liên quan và rèn luyện thói quen đặt câu hỏi “tại sao” là hai yếu tố quan trọng giúp phát triển kỹ năng tư duy phản biện. Việc đặt câu hỏi sẽ giúp bạn rèn luyện tư duy logic, củng cố lập luận bởi dẫn chứng, hiểu sâu vấn đề và thành thạo trong việc đưa ra quan điểm của bản thân.

Đặt câu hỏi và nghiên cứu

  • Đặt câu hỏi sẽ giúp bạn khám phá các thông tin, khơi gợi sự tò mò và mở rộng tầm nhìn, từ đó hiểu rõ hơn các khía cạnh của vấn đề. Nghiên cứu giúp bạn thu thập thông tin và bằng chứng từ các nguồn tin uy tín để xây dựng lập luận logic và hợp lý. Nếu kết hợp hai phương pháp này một cách hiệu quả, bạn sẽ có thể tự tin đưa ra quan điểm của mình.

>> Tham khảo: Nghiên cứu thị trường là gì? Top 7 phương pháp nghiên cứu phổ biến

Xây dựng tầm nhìn khách quan

  • Khi tranh luận hay phản biện bất cứ điều gì, bạn nên xây dựng tầm nhìn khách quan. Hãy nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ thay vì tập trung vào một quan điểm bất kể ý kiến đó có khác biệt hay trái ngược với quan điểm của bạn. Điều này sẽ giúp bạn không bị chi phối bởi ý kiến chủ quan, cảm xúc hay định kiến cá nhân.

Tập thói quen tư duy ngược

  • Tư duy ngược là một trong những cách hữu hiệu để rèn luyện tư duy phản biện. Khi đối diện với một vấn đề, đạo ngược các tình huống sẽ có thể giúp bạn hiểu rõ vấn đề hơn. Từ đó, có thể tìm thấy các giải pháp hiệu quả và nhanh chóng hơn.

Áp dụng các mô hình tư duy linh hoạt

  • Áp dụng các mô hình tư duy linh hoạt như mô hình SWOT, mô hình 6 chiếc mũ tư duy,.. giúp bạn mở rộng tầm nhìn, thoát khỏi giới hạn của ý kiến cá nhân. Nhờ vậy, bạn có thể nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, tạo ra giải pháp sáng tạo và hiệu quả hơn, có cơ hội đạt được thành tựu cao trong sự nghiệp và cuộc sống.

Tham gia thảo luận, tranh luận với mọi người

  • Tham gia tranh luận giúp bạn cách tiếp xúc với nhiều quan điểm, mở rộng tầm nhìn và hiểu rõ hơn về các vấn đề. Ngoài ra, thể hiện quan điểm và chia sẻ lập luận cũng giúp phát triển khả năng tư duy logic và thuyết phục. Đồng thời, bạn cũng có thể rèn luyện khả năng lắng nghe các điểm của người khác.

Kết luận vấn đề dựa trên tình hình thực tế

  • Khi đưa ra quan điểm về một vấn đề, bạn nên dựa vào dữ liệu và sự kiện thực tế thay vì cảm tính hay quan điểm cá nhân. Việc tham khảo các tài liệu, nghiên cứu hoặc thảo luận với các chuyên gia sẽ giúp cho các luận điểm của bạn trở nên chính xác và đáng tin cậy hơn.  

Luôn tự nhìn nhận bản thân mỗi ngày

  • Việc dành thời gian để nhìn lại bản thân sau một khoảng thời gian (một ngày/tuần/tháng hoặc năm) sẽ giúp bạn phát hiện được những ưu, nhược điểm của bản thân. Từ đó, bạn có thể lên kế hoạch cải thiện những thiếu sót và trở nên hoàn thiện hơn mỗi ngày.
cách rèn luyện tư duy phản biện

Trau dồi kiến thức là một cách để cải thiện khả năng tư duy phản biện (Nguồn: Internet)

Các kỹ năng cần có để phát triển tư duy phản biện

Kỹ năng quan sát

Kỹ năng quan sát giúp chúng ta thu thập nhiều thông tin hơn, có cái nhìn toàn diện, phân tích và đánh giá vấn đề chính xác, đưa ra lập luận logic, hợp lý. Quan sát tốt còn giúp phát hiện mâu thuẫn trong thông tin, đưa ra nhận định đáng tin cậy và giải pháp hiệu quả.

Kỹ năng giao tiếp

Kỹ năng giao tiếp là chìa khóa giúp mỗi cá nhân truyền đạt ý kiến, lập luận rõ ràng, logic và thuyết phục. Đồng thời, nó cũng bao gồm khả năng lắng nghe, phân tích và thấu hiểu quan điểm của người khác. Nhờ đó, các xung đột có thể được giải quyết một cách xây dựng, góp phần tạo ra môi trường thảo luận tích cực, hoà bình. 

Kỹ năng phân tích

Kỹ năng phân tích đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp. Nó giúp ta chia vấn đề thành các phần nhỏ hơn, từ đó hiểu sâu hơn về bản chất của nó. Nhờ vậy, ta có thể tiếp cận và xử lý từng phần một cách chi tiết và hiệu quả.

Kỹ năng này cũng giúp ta đánh giá tính logic và độ chính xác của thông tin, tài liệu, từ đó giúp ta đưa ra những suy luận logic, có căn cứ, tạo nền tảng vững chắc cho quyết định và lập luận.

Kỹ năng đàm phán

Tư duy phản biện giúp mở rộng tầm nhìn và hiểu biết, tạo nền tảng vững chắc cho việc đưa ra quyết định và lập luận logic, thuyết phục. Trong đàm phán, khả năng đặt câu hỏi, phân tích và đánh giá nhiều quan điểm đóng vai trò quan trọng. Học hỏi và rèn luyện kỹ năng đàm phán giúp tăng cường tư duy, từ đó nâng cao khả năng tự tin đưa ra quyết định và thể hiện quan điểm hiệu quả.

Kỹ năng giải quyết vấn đề

Kỹ năng giải quyết vấn đề giúp ta tiếp cận vấn đề một cách cấu trúc và có hệ thống. Từ đó xác định nguyên nhân, thu thập thông tin, phân tích tình huống logic, có tổ chức. Sau đó, ta có thể đánh giá ưu, nhược điểm của từng phương án trước khi đưa ra quyết định.

Kỹ năng giúp ta tiếp cận vấn đề một cách tổng thể và logic. Nhờ vậy, ta có thể áp dụng các nguyên tắc phản biện vào quá trình suy nghĩ và đưa ra quyết định hiệu quả, chắc chắn.

Những rào cản khi xây dựng tư duy phản biện

  • Sự lấn át của cảm xúc: Khi gặp vấn đề thách thức, kiểm soát cảm xúc và giữ bình tĩnh là điều cần thiết để suy nghĩ rõ ràng và khách quan, giúp bạn đưa ra giải pháp hiệu quả hơn so với việc để cảm xúc chi phối.
  • Thói quen hằng ngày: Thói quen lặp đi lặp lại hàng ngày có thể ảnh hưởng đến cách tiếp cận và giải quyết vấn đề. Để vượt qua trở ngại này, cần học cách nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, suy nghĩ cẩn trọng và tìm ra phương pháp giải quyết tốt nhất.
  • Sự kiêu căng: Khi đạt được thành công và có vị trí, nguy cơ kiêu căng có thể nảy sinh, khiến bạn ngạo mạn và không lắng nghe ý kiến của người khác, gây ảnh hưởng đến sự phát triển tư duy. Vì vậy, bạn cần giữ thái độ khiêm tốn, luôn sẵn sàng học hỏi từ mọi nguồn tri thức xung quanh.
  • Sự đánh giá thiên lệch: Thái độ thiên kiến cá nhân có thể dẫn đến việc đánh giá thông tin không chính xác và kết luận sai lệch. Để tránh điều này, quan trọng để giữ thái độ khách quan, phân tích thông tin một cách logic và cẩn trọng trước khi đưa ra bất kỳ đánh giá nào.
  • Sự lười biếng: Sự lười biếng làm suy giảm khả năng suy nghĩ sâu sắc và logic về các vấn đề. Để vượt qua rào cản này hãy phát triển thói quen đặt câu hỏi. Việc tò mò và đặt câu hỏi sẽ kích thích tư duy và thúc đẩy bạn tìm kiếm câu trả lời thông qua sách vở, phim ảnh và các cuộc thảo luận. Đây đều là cách tuyệt vời để trau dồi kiến thức và rèn luyện tư duy.
  • Tư duy “bầy đàn”: Tư duy “bầy đàn” là việc mù quáng theo đuổi ý kiến đám đông, gây hạn chế cho bản thân. Để vượt qua hạn chế này, bạn cần tin vào khả năng cá nhân và sẵn lòng thể hiện quan điểm riêng.

Tổng hợp những cuốn sách hay về tư duy phản biện

  • Tư duy nhanh và chậm: Cuốn sách này giúp bạn hiểu cách hoạt động của tư duy, giúp phát triển khả năng tự nhận thức, phân tích và đánh giá thông tin một cách hiệu quả.
  • Nghệ thuật tư duy rành mạch: Cuốn sách “Nghệ thuật tư duy rành mạch” là nguồn tài liệu quan trọng giúp phát triển kỹ năng tư duy phản biện bằng cách đặt những câu hỏi đúng trọng tâm, sau đó phân tích lập luận. Đây chính là chìa khóa tư duy giúp đạt thành công trong cuộc sống và sự nghiệp giúp bạn đưa ra các quyết định hiệu quả hơn.
  • Bạn Không Thông Minh Lắm Đâu: Cuốn sách này tiết lộ những sai lầm trong tư duy của con người và đề xuất các giải pháp để tránh mắc phải những sai lầm đó.

Trên đây là tất tần tật thông tin về kỹ năng tư duy phản biện mà những người quan tâm đến việc phát triển bản thân nên biết. Ngoài ra, TopOnSeek vẫn còn rất nhiều bài viết thú vị khác đang chờ bạn khám phá đấy nhé!

>>> Kỹ năng lãnh đạo là gì? 8 kỹ năng quản trị của người lãnh đạo giỏi

Thông tin tác giả

Bài viết liên quan

Miễn phí kiểm tra lỗi SEO













Nhận báo giá SEO

Cần dịch vụ SEO?

 Tư vấn chiến lược SEO

Liên hệ

 Viết Content SEO

 Viết Content SEO

Liên hệ

KIẾN THỨC SEO NỔI BẬT

Celeb là gì? Nghệ thuật sử dụng Celeb trong truyền thông – Marketing

Đối với các chiến lược gia trong doanh nghiệp, việc lên kế hoạch để quảng bá sản phẩm luôn là ...

30/05/2023

Lê Thị Kim Thoa
Key visual là gì? “Bí kíp” tạo key visual thu hút khách hàng

Trong bất cứ chiến dịch Marketing nào thì doanh nghiệp cũng mong muốn những hình ảnh quảng cáo sản phẩm ...

24/05/2023

Thảo Phạm
Mức lương của nhân viên QA hiện nay và cơ hội nghề nghiệp

Bạn đã xem qua bài viết tháng 12 cung gì và biết được sự phù hợp trong tính cách của ...

03/02/2023

Thảo Phạm

KIẾN THỨC SEO MỚI NHẤT

Thuê SEO Website: Nên Thuê hay Tự Làm? Bảng Giá Chi Tiết

Để website phát huy hiệu quả tối đa, thu hút khách hàng tiềm năng và gia tăng doanh thu, doanh ...

22/04/2024

Ngọc Hiền
Navigation là gì? 8 Mẹo xây dựng Web Navigation đơn giản nhất

Navigation là một khía cạnh rất quan trọng đối với cả người dùng và các nhà phát triển website. Khi ...

19/04/2024

Lan Anh
Dịch vụ SEO thông minh – Giải pháp tối ưu cho website của bạn

Bạn đang loay hoay tìm kiếm giải pháp để website của bạn bứt phá trong top tìm kiếm Google? Bạn ...

17/04/2024

Ngọc Hiền